Erdem Güneş / ISTANBUL- Hürriyet Daily News

Turkey – especially Istanbul – stands out as a popular destination for Greeks seeking jobs abroad as Greece suffers a major economic crisis.

In spite of accusations of “betrayal” by ultra-nationalist Greeks, rapprochement between Turkey and Greece is resulting in increased political, economic and social benefits for both sides, Assistant Professor Dimitris Triantaphyllou, Director of the Center for International and European Studies (CIES) at Kadir Has University, told the Daily News.

Some 1.2 million people, nearly 10 percent of the population, emigrated from Greece last year, according to recently published statistics in the World Bank’s “The Migration and Remittances Factbook 2011.”

Triantaphyllou, who came from Athens to Istanbul more than a year ago before Greece was hit hard by the economic crisis, said not only single, educated, young people were leaving Greece, but even some families had begun to emigrate.

“This happens during hard times, like the emigration process after the Second World War,” he said.
According to Triantaphyllou the peaceful atmosphere between the neighboring countries, for which he gave credit to late İsmail Cem and Georgios Papandreou, is a major factor in Greeks’ preference of coming to Turkey.

Psychologist Odysseas Voutsinas moved from Athens to Istanbul last month. Voutsinas was born in Istanbul in 1964 and studied at the Özel Fener Rum Erkek Lisesi before moving to Athens with his family. In the 1960s Turkish-Greek relations were strained over the Cyprus issue, so many Greeks left the country because of the high tension.
Voutsinas studied social services and psychology in the University of Athens and worked in Greece for 30 years, but he said that he always had the idea of “returning” on his mind.

‘Hard to leave, hard to come back’
Last year he decided to come back. “It was hard to leave Turkey, but it was hard to come back too. The crisis in Greece was maybe a chance for the ones who wanted to come back to Istanbul.”
Voutsinas said the patriarchate and the Greek community welcomed the newcomers just like the locals did.

Fouli Koti, 25, came to Istanbul three months ago from Thessaloniki. “I am afraid that the Greek economy is going to get worse. My friends also do not have hope for the near future. They want to leave as well,” she said.

Koti was working as a manager for a Vodafone franchise store in Thessaloniki. She said that one year ago there were more than 30 stores, but only two remain open in the city. She decided to come to Turkey after a call from her childhood friend Apostolos, who had been living in Istanbul for one year. Koti moved to Istanbul and began working in the customer service department of an international oil company.

“I wanted to take a risk and have a ‘Turkey adventure,’ but I must say I am disappointed in some ways,” she said. “I was living in one of the most popular districts in Thessaloniki and I was paying 340 euros for a big house of my own. Now I live in the central European side of Istanbul and pay the same amount for a small room in a shared house.”

January/09/2012

http://www.hurriyetdailynews.com/jobseekers-from-greece-try-chances-in-istanbul.aspx?pageID=238&nID=11009&NewsCatID=347

O sırada arkası dönük adamı gördü yolun gerisinde, onu kovalayan adamdı. Kendisini gizlemeye çalışarak en yakındaki otobüs durağının icine attı. Köseye sıkışmıştı, tek şansı adamın yolun diğer tarafına gitmesiydi. Ama siyah pardösü bir kara bulut gibi çöktü durağın önünde. Yüzü yoktu, siyah şapkası ve çizmeleri vardı. Arkasından sokak lambasının ışığı vuruyordu.

Gözleri alışınca adam karanlık icinde seçilir olmuştu. Siyaha çalan yeşil bir gömlek giyiyordu, nefes nefeseydi. Boğazından çıkan ses bir köpeğin hiriltisini andırıyordu ama hiçbir sey söylemiyordu. Kapı-adamın yersiz sessizliği, bu berbat koku, bağırmak isteyip becerememek hepsi bir kabusun öğeleriydi. Bir kabusun gerçeklikle olan bağı sıradan bir rüyanınkinden çok daha güçlüdür. O an o kadar korkuyordu ki gerceklikle hayal arasında gidip geliyordu sanki, gördüklerinin hangisi gercek hangisi hayal ayırd edemiyordu. Normal bir günde bu adam bu kadar da korkunç gelmeyebilirdi gözüne ama su anda adamın öfkesini, hırsını koklayabiliyordu neredeyse.

O kapı-adam da farkindaydi yaydığı korkunun, sessizliğinin nedenini açıklamak isterdi ancak o neden açıklamasına da engel oluyordu. Elindeki feneri yaktı, cebinden katlanmış bir kağıt çıkardı, cocuğun yanına yaklaştı. Kağıdı yere atıp, kendisi de bir kara bulut gibi yere dizlerinin üzerine çöktü. Tek eliyle kağıdı açarken diğer elinde feneri hala tutuyordu. Işığı kağıda tuttu.

“Mira sen misin?”

Mira bendim, hem bendim hem de değildim. Onun aradığı Mira dün gece bir kadını pencereden aşağı saniye tereddüt etmeden fırlatan Mira’ydı ama ben o Mira miydim? Sırtımda bir karabasan gibi ağırdı şimdi bu korkunç yabancı. Kalbimi ellerinde tutuyordu sanki, her an daha çok sıkıyordu. Nefessiz kalıyordum, suratım ıslak asfalta değiyordu. Ağzımdan akan su yağmura karışıyordu, yüzümün sol yani eziliyor, irice bir taş ağız boşluğumu zorluyordu. Sol kolumu çekti, elime bastı. Botuyla eziyordu elimi. Bir seyler söylemesini bekliyordum hala, elindeki feneri yüzüme tutuyordu. Gözlerim kamastigi icin yüzümü yana çevirince feneri yerde hala açık duran kağıda doğru tuttu. Şimdi kağıt da ıslanmıştı. Işığı bir yüzüme, bir kağıda tuttu. Soruya yanıt ver der gibi. İste o an, Bozulmuş yumurta gibi kokan hava, pisliğim ve en çok da korkum yüzünden midemdeki her şeyi durağın icine çıkardım. Mira sen misin yazılı kağıdın tam üzerine. Biraz olsun rahatlamıştım. Beni sırtımdan çekerek yola çıkardı. Kaçmaya çalıştım, bir ayağıyla sırtıma basıyordu, avını kıskivrak yakalamış bir avcı gibiydi. Cehennemdeydim ve bu adam da zebaniydi. Biraz sonra ceketimin yakasından tutarak beni doğrulttu. Cebinden birsey çıkardı az sonra onun bir çuval olduğunu fark ettim, gözlerimin önüne gelen ilk ve tek sey kafamda bir cuvalla bir ağaca asılmış cansız bedenimdi. O kadar güçlüydü ki korkumun verdigi son bir cabayla bile elinden kurtulmamın imkanı yoktu.

Karanlık. Sonra nereye doğru yola çıktığımızı bilmiyorum. Orada birinin evine davetsizce girmiş ama yakalanmış kafasına son bir sopa darbesini yemek icin bekleyen bir fare gibi, yağmurun altında bekledim. Ellerim bağlı, kafamda çuval, ağzımda kusmuk ve burnumda hala o kahredici kükürt kokusu. Az sonra bir araba sesi bize doğru geldi, çuvalın icinden de olsa farlarin ışığını sezebiliyordum. Yanımıza yaklaşınca yavaşladı. O an bir aptal gibi belki de kurtulduğumu zannetmedim diyemem. Umuyordum en azından. Bağırmaya cesaret edememiştim. Ancak gelenler zebaninin arkadaslariydi belli ki. Arabaya önce beni soktu sonra kapıyı çarpıp kendisi bindi. “Güzel paketlemissin piçi” dedi benim önümde oturan adam iğrenç bir sesle, sanki o da kusmuştu az evvel benim gibi. Arabayı kullanan ise konuşmadı. önümdeki elini suratımda gezdiriyordu, burnumu tuttu. “söyle bakalım bay Mira, burnu olmayan bir Yahudi’ye ne denir?” Cevap vermedim. Burnumu sıkıp sertçe bir tokat attı yüzümün sag yanına. “Cevap verin bay Mira! Ne denir burnu olmayan bir Yahudi’ye?” Şoför konuştu bu defa “rahat bırak adamı, Kerim beyin ne dediğini biliyorsun” Kerim bey? Düşün, düşün kim bu Kerim? Tanımıyorum, yok öyle biri. Tanıdığım tek Kerim, komşu dairede oturan Nebahat Hanımların büyük oğlu. Onun da benimle bir alıp veremedigi yok elbette. O olamaz peki kim bu Kerim? Ona doğru gittiğimize göre yakında tanışacaktım. Meraklanmaya gerek yoktu.

Araba aniden durdu, kapılar açıldı. Zebani sag kolumdan çekip çıkardı beni. Ayaklarım merdivenlere çarptı takilip düşer gibi olduysam da, güçlü bir sekilde beni çekti yukarı. Otomatik kapılar açıldı, kapandı. Asansöre bindik.

“Çıkarın kafasindakini” pürüzsüz bir ses hatta bİr aktörün sesi olabilecek kadar iyi bir tonlamayla söylemişti bu sözü, “karşıma oturtun ve elleri… Çözün.”

“Kovalamacadan ve kötü muameleden dolayı üzgünüm Bay Mira ama siz de kaçarak bize hiç yardımcı olmadınız doğrusu… Tahmin edeceğiniz üzere dün geceki tatsız hadiseden dolayı pesinizdeydik. Polisten önce bizim sizi yakalamış olmamız sizin icin de bizim icin de büyük şans dogrusu”

“Kimsiniz?” diyebildim bileklerimi ovarken. Kesilmislerdi. “Ben, ben zorundaydım.”

devam edecek…

In Greek daily life these kind of little gestures are ordinary. People smile and they ask “how are you” not for being polite but for they really care it.

But the most of the people in Greece believe that this consensus, this peaceful autmosphere and this trust in ‘strangers’ is fading away day by day. Greeks and ‘the others’ feel more unsecured.

In the last years Greece is living the tragedy of economical crisis. In the dept of 327 billion euro foreign loans, non-ending protests and strikes, rising unemployement… Government is trying to appease the society with “the tightening the belts” policy like our Turkish former prime minister Tansu Çiller once tried in 90’s -which has ended with a big failure-… On the other hand he is going to try to get 33 billion euro with the privatization till 2015. Papandreu tries to solve this economical crisis problem which he took over from Karamanlis with the help of World Bank and IMF (What a helpful coalition, right?) with the terrible reciepts. Officials say unemployement is over than 1 million (total population of GR is 11,3 million people) Left tended newspaper Avgi’s editor, Nikos Filis says: “Greeks used to have hope, but now they can’t see anything but fear” (13 May, The Guardian) Professor of economy Yiannis Caloghirou from the Technical National University of Athens says: “extremly rightist are pulling the country in an ungovernable situation, the faith in institutions is going down and EU is making it worse with lack of strategy” On the other hand unsolved immigration problem is turned the country to hell for immigrants too. %10 percent of all Greece population is from immigrants which are mostly African, Asian or Pakistani.

Hate crimes are rising

Athens which was one of the most peaceful metropols in all Europe till 3 years ago now is living this scene: a Greek man (44) who was trying to take his pregnant wife to hospital was stabbed to death on 11 May. On the claim that the suspect was an immigrant over than 100 people gathered to protest this attack. But this protest easily turned into ‘an another attack’… Neo-Nazi’s and extremely nationalist groups headed to Patission where mostly immigrants live. “Get out from Greece foriegners!” they were screaming and they attacked to the shops of immigrants. However it was not enough… One immigrant from Bangladesh was killed and so many injured.

Christos Papoutsis, minister of eternal order, said that “hate crime risk is going up” but the Greek police could not succeed to arrest anyone till now. (13 May, New York Times) Yes, the same police who is not missing any chance to beat students and the workers, the same police could not detain anyone from a 100 organized neo-Nazi group, here is a link to see Greek police is beating a guy who is protesting the government’s ‘the belt policy’

http://www.youtube.com/watch?v=celyhv_P79Y&feature=player_embedded#at=15

Greece is the doorway of Europe to the ‘rest of the world’, it keeps the door of West to the East, the door of North to the South, that’s why its the first stop of immigrants. If they can survive from a dangerous ‘running away’ trip from their countries (which is full of wars, hunger and poverty) they are welcomed (!) by the police. After it they are trying to run away from their obligatory houses (prisons?) to the other cities… They are tending to sell drugs and creating their ghettos.

Greek media began to debate again immigration problem after these incidents. I will put ‘a comma’ here with the words of a Greek blogger who is hosting on tripioevro.blogspot.com. And I hope to write better things about Greece soon.

“Greece is the part of the universe and the universe belongs to everyone”

“Η Ελλάδα είναι κομμάτι του πλανήτη μας κι ο πλανήτης ανήκει σε όλους τους κατοίκους του…”

Yaklaşık bir ay önce Atina’da şehir merkezinden uzakta oturan arkadaşımın evinde kalıyordum, marketten peynir ve birkaç bakkaliye daha almak için dışarı çıktık ancak Paskalya’dan ötürü tüm dükkanlar kapalıydı, az ileride birisini beklemekte olan genç bir kadına ‘yakında peynir bulabileceğimiz açık market var mı?” diye sorduk. “Hayır sanmıyorum” yanıtını alınca eve doğru yola devam ettik, biraz sonra bir korna sesi duyuldu ve aynı kadının arabanın içinden bize seslendiğini gördük: “Biz pikniğe çıkıyoruz, peynirimizin yarısını size verebiliriz” dedi.

Yunanistan’da gündelik hayat bu tür küçük jestlerle doludur. İnsanlar gülümser, gerçekten merak ettikleri için ‘nasılsın?” diye sorarlar.

Ancak Yunanistan’da yaşayan pek çok kişi bu toplumsal uzlaşmışlık halinin, yabancıya olan güvenin giderek azaldığına inanıyor. Artık daha gergin ve daha az güvende olduklarını hissediyor Yunanlar ve Yunanistan’da yaşayan ‘diğerleri’.

Son birkaç yıldır Yunanistan adeta ekonomik krizin getirdiği cinneti yaşıyor. 327 milyar euroluk borç batağındaki ülkede günlerce süren grevler, bitmek bilmeyen eylemler, artan işsizlik toplumsal bir trajediye dönüştü.  Hükümet bizde 90’lı yıllarda Tansu Çiller’in dilinden düşmeyen “kemer sıkma” politikası ile halkı avutmaya çalışırken, 2015 yılına kadar yapacağı özelleştirmeler ile 33 milyar euro elde etmeyi amaçlıyor. Papandreu Karamanlis’ten devraldığı borç batağının hesabını Dünya Bankası ve IMF ile çözmeye çalışıyor. (Ne ortaklık ama) Hem de korkunç reçetelerle!  Resmi rakamlar ülkede işsizliğin 1 milyona ulaştığını söylüyor (toplam nüfus 11,3 milyon) Sol tandanslı Avgi gazetesinin editörü, Nikos Filis şöyle diyor. “Yunanlar geleceğe umutla bakardı, şimdi korkudan başkasını göremiyorlar”  (13 Mayıs, The Guardian).  Atina Ulusal Teknik Üniversitesi’nden ekonomi profesörü Yannis Caloghirou ise “aşırı sağcılar, ülkeyi bir yönetilemezlik durumuna çekmek için ellerini avuşturuyorlar, kurumlara olan inanç azaldı, AB ise strateji eksikliği ile durumu kötüleştiriyor.” diyor.  Öte yandan çözülemeyen göç problemi ülkeyi göçmenler için de cehenneme çevirmiş durumda. Ülke nüfusunun %10’u çoğunluğu Afrika’dan ve Uzak Doğu’danve Pakistan’dan gelen göçmenlerden oluşuyor…

Nefret Suçları Artıyor

3 yıl öncesine kadar Avrupa’nın en düşük suç oranına sahip en huzurlu metropollerinden biri olarak gösterilen  Atina’da 11 Mayıs günü hamile eşini hastaneye götürmeye çalışan 44 yaşındaki bir Yunan bıçaklanarak öldürüldü, saldırının bir göçmen tarafından yapıldığı iddiası üzerine sayıları 100’ü aşkın Neo-Nazi’ler ve farklı aşırı milliyetçi gruplar göçmenlerin yoğunlukla yaşadığı Patission adlı bölgede saldırılara başladı. “Defolun yabancılar!” diye bağıran grup göçmenlere ait dükkanlara saldırmakla yetinmedi. Bir Bangladeşli öldürülürken pek çok Asyalı göçmen yaralandı.

Christos Papoutsis, içişleri bakanı, nefret suçlarında artışın çok büyük bir risk taşıdığını söyledi ancak Yunan polisi henüz işlenen bu cinayetten dolayı kimseyi gözaltına almadı.  (13 Mayıs, NYT) Evet Syntagma Meydanı’nda, Akademia Caddesinde, Omonia’da ellerinde silahları ile gücün temsilini sağlayan, ellerine geçen her fırsatta öğrenci ve emekçilerin eylemlerini şiddetle bastıran polisler 100 kişilik bir saldırı grubundan bir kişiyi bile gözaltına alamamayı başardı. Yunan polisinin toplumsal olaylara şiddet dolu müdahalelerinden bir örneği 12 Mayıs’a ait şu görüntülerde izleyebilirsiniz:

http://www.youtube.com/watch?v=celyhv_P79Y&feature=player_embedded#at=15

Yunanistan Avrupa’nın ‘geri kalan dünya’ya yani Batı’nın karşısında Doğu’ya Kuzey’in karşısında Güney’e olan sınır kapısı, bu nedenle dışarıdan gelenlerin de ilk durağı.  Bu durağa ulaşana kadar eğer gemileri batmamışsa ve sağ kalmayı başarmışlarsa, Yunan polisi tarafından zorunlu ikametgahlarına yani bir nevi hapishanelerine götürülüyorlar. Pek çoğu buradan kaçıyor ve şehirlere dağılıyorlar. Özellikle Atina’da bazı bölgeler ‘kurtarılmış’ olarak görülüyor ve polisler dahi buraya müdahale edemiyor. Uyuşturucu kaçakçılığı gibi işler yapmak zorunda kalan göçmenler yerel halk tarafından da dışlanıyor ve kendi gettolarını yaratıyorlar.

Yunan kamuoyu da Bangladeşli göçmenin öldürülmesinden sonra bu sorunu daha fazla tartışmaya başladı, göçmenlerin topluma entegrasyonunu savunanlardan göçmenleri ülkeden tamamen ‘kazımayı ‘ teklif edenlere kadar geniş bir tartışma yelpazesi var.

http://tripioevro.blogspot.com/ adresinde  yazan bir Yunan blogger’ın şu sözleriyle burada bu konuya bir virgül koyup şimdilik bırakıyorum… Umarım Yunanistan hakkında daha olumlu şeyler yazarım yakında.

*Yunanistan gezegenin bir parçasıdır ve gezegen tüm sakinlerine aittir.” *

“Η Ελλάδα είναι κομμάτι του πλανήτη μας κι ο πλανήτης ανήκει σε όλους τους κατοίκους του…”

 Erdem GÜNEŞ

 ”Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlere tabi tutulamaz.” AİHS Madde 3

İşkence aleti satın almak ister misiniz? Kredi kartına taksitle ve kapıya teslim! Üstelik eğer üründen memnun kalmazsanız; iade edebilir ya da yenisiyle değiştirebilirsiniz! Tüm bunlar sadece bir tık uzağınızda! Şaka mı yapıyorum? Hayır! “Tüm amacımız mutlu müşterilere sahip olmak. Eğer ürünlerimizden biriyle ilgili bir sorununuz olursa elimizden gelenin en iyisi yaparak bu sorunu hemen çözeceğiz.” Bu cümle işkence aletleri de satan bir ‘güvenlik’ şirketinin web sayfasının hemen girişinde yazıyor. Yanlış okumadınız! “Mutlu müşterilere sahip olmak için elinden geleni yapacağını” muştulayan işkence aletleri satıcısı bir firma! Müşteri dedikleri işkenceciler, ürün dedikleri de ‘korunma amaçlı’ sattıkları çeşitli işkence aletleri… Üstelik bu web sitesinin katalogları, ödeme seçenekleri hatta indirimleri bile var! Yeterince tuhaf değil mi? Peki bu firma gibi onlarcasının Avrupa’da serbestçe ‘pazarlama’ yaptığını, başka ülkelere ithalatta bulunduğunu, AB üyesi ülke hükümetlerinin de bu durumla ilgili yasal yaptırımları olmadığını öğrenseniz… Şaşırır mısınız?

Uluslararası Af Örgütü ve Omega Araştırma Vakfı’nın birlikte hazırlayıp geçtiğimiz ay kamuoyuyla paylaştığı rapor Avrupa’nın “bazıları daha az insan” kabilinden insan hakları anlayışını bir kez daha ortaya serdi. “Sözlerden belgelere” adlı geniş raporda kutu açıldı, kötü söylendi: Başta İtalya olmak üzere İspanya, Belçika, Macaristan, Çek Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren bazı şirketlerin yasal boşluklardan faydalanarak İsrail’den Venezuella’ya kadar dünyanın dört bir yanına işkence aletleri sattığı belgelendi. AB üyesi ülkelerin ise bu akıl almaz satışlara karşı yıllardır yaptırım uygulamadığı ortaya çıktı. AB 2006 yılında yürürlüğe giren yasa ile AB’de işkence ve kötü muamele için tasarlanmış ‘güvenlik’ aletlerinin uluslararası ticareti yasaklanmıştı. Ancak AB ülkelerinin bu konuda üzerine düşen raporlamayı yapmadığı, lisans vermeyi sürdürdüğü, ticaretine kolaylık sağladığı öne sürülen diğer iddialar. İşkence aletlerinin niteliğine gelince: 50 bin voltluk elektro şok copları, parmak kelepçeleri, iğneli metal sopalar, kimyasal spreyler satışı yapılan işkence aletlerinden bazıları. Örneğin Almanya’nın Kamerun, Hindistan, Çin ve Birleşik Arap Emirliklerine ayak kelepçesi ve kimyasal sprey ihracı için lisans verdiği ortaya çıktı. Öte yandan İtalya ve İspanya’da 50 bin voltluk elektrik veren kelepçe ve kolluklar üretildi, bunlara izin verilmesinin sebebi de “elektrikli kelepçe”nin değil “elektrik kemeri” üretmenin yasak olması. Yani şirketlerin yasal boşlukları kullandığı iddiası bu tür ‘ince ayrımlar’ üzerine kurulu. Macaristan ise elektroşok kemerlerini hapishane ve karakollarda kullanmaya devam ediyor… Bu aletin ithalatı ve ihracatı AB hukukuna göre yasak ve kullanımı açık bir şekilde işkence kapsamında. Ancak Macaristan bu aletleri kullanacağını 2005 yılında deklare etmişti ve hala bunların kullanımıyla ilgili bir rapor vermedi. Çek Cumhuriyeti 2006-2009 arasında elektrik şoku veren aletlerin, kimyasal spreylerin ve prangaların ihracın için yeni lisanslar verdi. Bunlar Bulgaristan, Romanya, Meksika, ABD, Moğolistan, Gürcistan, İsrail, Hırvatistan, Senegal, Pakistan, Venezüella, Kamerun ve Moldovya’ya ihraç edildi. Yani AB’nin her fırsatta insan hakları ihlalleri dolayısıyla eleştirdiği ülkeleri ‘işkence’ aleti ticareti ile desteklediği görülüyor. Yani hem satımına göz yumuyor hem kullandıkları için bu ülkeleri eleştiriyor.

Gelelim ülkelerin bu rapordan sonra kendilerini savundukları argümanlara… Belçika, Kıbrıs (GKRY), İtalya, Finlandiya ve Malta ülkelerinden dünyaya yapılan bu ‘ticaret’in farkında olmadıklarını açıkladı ancak Finlandiya, İtalya ve Belçika’da faaliyet gösteren şirketlerin web sitelerinde hala bu ‘ürünler’ satışa açık bir şekilde bulunuyor. Tüm dünyaya açık web sitelerinden işkence aleti satan firmaların farkında olmayan bir güvenlik sistemi… Örnekse http://www.frinchillucci.it adlı sitede, muhtemelen öncelikli olarak İtalyan mafyasının ‘ihtiyaçlarını’ hedefleyen bir firmaya ait, silah ve işkence aletleri tanıtımları yapılıyor.

Tartışma yaratan rapor geçtiğimiz hafta Avrupa Parlamentosu İnsan Hakları Alt Komisyonu’nda resmi olarak görüşülmeye başlandı. Sonuç ne olur, komisyon bu ülkelere ne tür yaptırımlarda bulunur bekleyip göreceğiz ancak açık olan bir şey var ki. AB’nin insan hakları alanında ‘aleme verir talkını kendi yutar salkımı’ politikası ve tutarsızlıkları varlığını ve üzerine kurulu olduğu değerlerin inandırıcılığını iyiden iyiye tehlikeye atıyor.

Erdem GÜNEŞ

20 Ocak sabahı,  Dubai’de beş yıldızlı bir otel, El-Bustan Dotana’ın suit odalarından birinde Hamas’ın askeri kanadının kurucu lideri Mahmud El-Mabbuh’un ölü bedeni yerde yatıyor bulundu. Ölümün nasıl gerçekleştiğine dair farklı iddialar ortaya atıldıysa da otopsi sonucunda El-Mabbuh’un boğularak öldürüldüğü ortaya çıktı. 1980’lerden bu yana İsrail’e yönelik pek çok saldırıya liderlik eden ve Gazze’ye silah sağlayanların başında gelen El-Mabbuh’un Dubai’ye gidiş amacının silah teminatı olduğu iddia edildi. 3 ay önce başka bir suikastten 24 saat komada kaldıktan sonra kurtulmuştu. Ancak bu defa katilleri işi şansa bırakmadı.

Suikast ekibi dokuz Britanya, bir Fransız, bir Alman ve bir de İrlanda pasaportuna sahip 11 kişilik bir ekipten oluşuyordu, hepsi farklı uçuşlarla ülkeye giriş yapmış, otele bir tenis takımı olarak yerleşmişti. Cinayeti ekibin tek kadın üyesi işledi, İrlanda pasaportuna sahip sarışın kadının temizlikçi kıyafetleri içinde odaya girdiği biliniyor. Dubai polisi olayın ardından suikastten İsrail gizli servisi Mossad’ı sorumlu tuttu ve hatta İsrail Başbakanı Benjamin Netenyahu’yu Dubai’nin “en çok arananlar listesi”ne koyduklarını açıkladı. Hamas çoktan intikam yemini etmişti bile… İsrail tarafı ise cinayetle bir ilişkileri olduğu iddialarını reddetti. Ortadoğu’da Dubai gibi pek çok Arap ülkesinde başta Mossad olmak üzere pek çok gizli servis ajanının bulunduğu zaten bilinen bir durum. Olayın uluslararası bir skandala dönüşmesi ise işin içine İngiliz gizli servisi MI6’in de girmesiyle gerçekleşti. Denen o ki, ‘bu suikastin yapılacağı MI6 tarafından biliniyordu ve sahte pasaportlar onların aracılığıyla sağlandı…’  Vakıa Britanya ve İrlanda pasaportların sahte olduğunu, Fransa ve Almanya hükümetleri ise konuyla ilgili yeterli bulgu olmadığını konuyu araştırdıklarını açıkladı ancak suikast sırasında kullanılan pasaportlardan birine sahip olan Melvyn Adam Mildiner isimli Britanya vatandaşı İsrail’de ortaya çıktı. Cinayetle uzaktan yakından bir ilgisi olmayan ‘sade vatandaş’ Mildiner, Reuters’a “Pasaportum çalınmadı… Tabi ki öfkeliyim, sinirlerim bozuk ve korku içindeyim. Adımı temizlemek ve bu olayla ilgim olmadığını kanıtlamak için ne yapabileceğimi araştırıyorum” diye konuştu.

Bu cinayetin ve ortada dolanan sahte pasaportların açık anlamı şu: AB’nin ‘ultra-güvenli biyometrik pasaportları’ aslında öyle gösterildiği gibi güvenli değil, hiç de olmadı. Fransa, İngiltere, İrlanda, Almanya’nın pasaport bilgileri ya çalındı ya da birileri tarafından yabancı ülkelere girebilmeleri için ajanlara satıldı. Yani bu ülkelerin vatandaşlarının bilgileri uluslararası mafyanın, uyuşturucu çetelerinin, kanlı hesaplaşmaların aracı olarak kullanılıyor olabilir, oluyor da. Üstelik AB’nin milyonlarca euro harcayarak oluşturduğu biyometrik pasaportların ‘yüzde yüz’ güvenli olduğu iddia edilmiş, 11 Eylül sonrasında ek maliyetlerine rağmen ABD’nin öncülüğünü çektiği bir kampanyayla tüm dünyada kullanımı dayatılmıştı… AB Genişlemeden Sorumlu Komisyonu’nun Birliğe üye olmayan ülkelere yönelik vize kolaylığı sağlanması görüşmelerinde defaten dile getirdiği ‘güvenli pasaport’ ön şartının ise aslında ne kadar içi boş olduğunu da böylece ortaya çıkmış oldu. Olli Rehn, Sırbistan, Makedonya, Belarus ve Türkiye için mültecilere kapalı ‘güvenli sınırlar’ ve ‘ultra güvenli’ biyometrik pasaportları öne sürmekten bitap düşmüş durumda… Geri kabul anlaşmaları ile iltica hakkının altını oyan AB’nin ikinci kozu olan biyometrik pasaportların da böylelikle maskesi düşmüş oldu…

Schengen ülkelerine vize yok!

Türkiye’nin en çok mağdur olduğu alanların başında gelen Schengen bölgesiden ‘vize alma işkencesi’nin arkasındaki iki önemli gerekçenin de inandırıcılığını kaybetmesi AB’nin güvenlik politikalarının iyiden iyiye inandırıcılığını yitirdiğinin göstergesi aslında… Bölgesinde yaşadığı sorunlar yetmezmiş gibi komşularına bir vizyon belirlemekte de zorlanan AB’nin çekim merkezi olma özelliği giderek azalıyor mu? Son olarak belki de bu anlamda bir mihenk taşı olabilecek bir olay yaşandı… Libya Schengen ülkelerine vize yasağı getirdi! Bundan böyle Schengen’e dâhil olmayan İngiltere, İrlanda, Romanya, Bulgaristan ve Kıbrıs Rum Kesimi dışındaki 22 Avrupa Birliği üyesi ülke ve Birlik dışından İzlanda, Norveç ve İsviçre vatandaşları Libya’ya giremeyecek… Geçtiğimiz günlerde Libya’ya girmek isteyen 8 Malta vatandaşı 20 saat sorgulandıktan sonra ülkeden çıkarıldı… Bu radikal kararın altında Libya Devlet Başkanı Muammer Kaddafi’nin oğlu Hannibal’ın İsviçre’de otel çalışanlarına şiddet uyguladığı gerekçesiyle gözaltına alınması, bu olayın ardından misilleme olarak Libya’nın ülkede yatırımları bulunan iki İsviçreli işadamı hakkında soruşturma başlatması ve İsviçre’nin de aralarında üst düzey yetkililerin de bulunduğu 188 Libyalıya ülkeye giriş yasağı getirdiğini açıklaması var… Ancak Libya’nın verdiği vize yasağı kararı yalnızca İsviçre için değil tüm Schengen ülkeleri için geçerli. AB bu durumu ‘orantısız’ olarak değerlendirmekle yetindiyse de Libya lideri Muammer Kaddafi İsviçre’ye karşı ‘cihad’ ilan etti. İsviçre’nin minare yasağı bu kararın çıkmasındaki bir diğer önemli etken… Başta İtalya ve Fransa olmak üzere pek çok AB üyesi Libya ile güçlü ekonomik ilişkilere sahip.

2008 yılı ortasında küresel finans sisteminin içine girdiği kriz, insan, hayvan ve doğa üzerindeki sömürünün, tükenen kaynaklar üzerindeki egemenlik arayışına zor gücüyle sahip olma yarışının ‘kaçınılmaz olarak’ devam etmesi için önemli bir ‘fırsat’ oldu. Sanayileşmiş kapitalist ülkelerin yöneticileri doğa üzerindeki ilkel tahribat yarışının kaçınılmazlığını savunarak ve bu müthiş adaletsizliği türlü politik yalanlarla meşrulaştırarak yollarına devam etti. Çevreci hareketin bugüne kadarki  en önemli imtihanı kuşkusuz bu kriz mevsiminin denk geldiği Kopenhag İklim Zirvesi’ydi. Hareketin küresel çapta güçlü ve kökten bir mesaj verdiği zirve sonucunda dünyanın önüne konulan 2,5 sayfalık niyet mutabakatı, yaratılmaya çalışılan baskının yetersiz olduğunu göz önüne serdi. Kısacası iklim değişikliğinin önüne geçmeye değil küresel sermaye çıkar gruplarının karlarının maksimize etmeye devam kararı çıkmıştı. Ancak zirve sırasında ve sonrasında yaşananlar asıl mücadelenin daha yeni başladığını gösteriyor.

Çevreci hareketin temel dinamikleri kalkınmacılık yerine sürdürülebilirlik, ulusal yerine küresel mücadele, şiddetin meşruiyeti yerine kökten reddi, merkeziyetçilik yerine  yerellik üzerine kurulu. Somut olarak önerdiği şeyler ise çok açık, iklim değişikliğinin önüne geçmenin tek yolu: ‘dünyayı karbon salınımlarından kurtarmaktır.’ Bunun için ise kısa vadede karbon salınımlarını sınırlandırmak ve uzun vadede sıfıra indirmek tek seçenek. Yani yalnızca fabrika bacasından, egzostan çıkan değil onun asıl kaynağı olan fosil yakıtların ortaya çıkardığı karbondioksitten kurtulmak gerekiyor. Bunun için de kolay bulunur, kömür petrol gibi yeraltı kaynakları yerine, yenilenebilir, güneş, rüzgar ve su enerjisinin kullanılması gerekiyor. ‘Temiz enerji’ adı altında piyasalaştırılmaya çalışılan biyoyakıtlar ise kaçak dövüşmenin diğer adı… Elbette sanayileşmiş ülkeler bu temiz enerji önerilerine hiç de sıcak bakmıyor. Kopenhag’ta yaşanan ‘savaş’ın tarafları da bu bağlamda saf tutuyordu. Artık çevreci hareketin batı merkezliliğinden uzaklaştığının kanıtıdır,  sanayileşmiş kuzeyli-batılı ülkelerin karşısında artık fakir güney-doğu ülkeleri dikiliyor. Friends of the Earth’ün Nijeryalı başkanı Nnimmo Bassey, Bolivya’nın yerli devlet başkanı Evo Morales, Nobel ödüllü Kenyalı aktivist Wanghari Mathai, Maldivler başbakanı Mohammed Nasheed, Greenpeace International’ın başkanı Güney Afrikalı Kumi Naiddo gibi isimler Avrupa merkezli ekolojist hareketin artık sembolik de olsa güney ülkelerine kaydığını gösteriyor.

Peki ya Avrupa bir tarafında ABD, Rusya, Çin gibi dünyanın en fazla sanayileşmiş ülkelerinin olduğu diğer tarafında ise sular altında kalmakta olan Maldivler, kuraklık yüzünden içsavaşın eşiğine gelmiş Afrika ve Güney Amerika ülkelerinin bulunduğu bu iklim savaşında hangi tarafta yer alıyor?

AB rüzgarın kıymetini anladı

AB iki tarafın ortasında yer almayı tercih ediyor. Üyelere “2020 yılında enerji ihtiyacının en az yüzde 20 oranında yenilenebilir kaynaklardan karşılanması” hedefini şart koydu ve üyelerini bunu gerçekleştirme konusundaki planlarını hazırlama ve sunmaya davet etti. Yani AB ‘karbon salınımlarının tamamen ortadan kaldırmamız şu aşamada mümkün değil ancak durumda iyileştirmeye gidiyoruz’ mesajı veriyor. ABD ve Çin’in ellerini cebine atmadığı bu küresel ortamda ‘elimden gelen budur’ mesajı veriliyor.

Bu doğrultuda üye ülkeler AB Enerji Komisyonu’na projelerini sunmaya başladı bile. 27 üye içinde yüzde 20′lik hedefi aşabileceğini belirtenler, İngiltere, İspanya, Fransa, İsveç, Portekiz ve Estonya oldu. Güneş enerjisi alanında da dünyanın lideri olan Avrupa ekonomisinin motoru Almanya, 2020′de yenilenebilir enerji kullanımını yüzde 18 olarak öngördü. Çek Cumhuriyeti, Hollanda ve Belçika ise bu oranın da gerisinde kalacaklarını açıkladı. Fransa artık AB’yle ilgili neredeyse her konunun içine sokuşturduğu “Akdeniz Birliği Projesi”ni enerji konusundan da gündeme getirerek bu kapsamda bir işbirliği olması gerektiğini savundu.

Projelere bakıldığında ilk göze çarpan nokta AB üyesi ülkelerden denize kıyısı olanların deniz üzerine kurulacak olan rüzgar tarlaları projelerine gösterdiği ilgi…  Avrupa Rüzgâr Enerjisi Birliği (EWEA) yaptığı açıklamada 2009 yılında bu sektörde %58 gibi rekor bir yatırım artışı olduğunu belirtti. Avrupalı liderlerin bu kapsamda açıkladığı projelerin sonuncusu ise Britanya Başbakanı Gordon Brown’dan geldi. Brown, tarihin en büyük rüzgâr enerjisi proje ihalesinin sonuçlandığını duyurdu. Kıta Avrupası, Britanya Adası ve İskandinav Yarımadası arasında kalan Kuzey Denizi’nin kıyısındaki 9 ayrı bölgede 8 bin 600 kilometrekarelik alana yayılacak olan 6 bin 400 rüzgâr tribünün inşa edileceği proje, Kuzey Denizi’nin “Desertec Projesi” olarak lanse ediliyor. 2020 yılına dek tamamlanması öngörülen projeyle ülkenin mevcut rüzgâr enerjisi gücüne 32 GW’lık ilave sağlanması öngörülüyor. Brown yaptığı açıklamada bu projeyle 70 bin kişilik istihdam yaratılacağını ve karbon salımının 40 milyon ton azalacağını söyledi.

İspanya’da ise bir rüzgar enerjisi rekoru kırıldı! Red Electrica de Espana (REE), 14 Ocak günü yerel saat 01.33’te İspanya’da bir rekor kırıldığını duyurdu. Tam o anda İspanya’nın tüm enerji ihtiyacının yüzde 42’si rüzgâr enerjisi ile karşılanmıştı. İspanya’da rüzgâr enerjisi toplam enerjinin yüzde 13’ünü karşılarken kömürden elde edilen enerjinin oranı yüzde 11.

Avrupa’da dokuz ayrı ülkenin sularında 828 türbinden oluşan 38 ayrı denizüstü rüzgâr tarlası bulunuyor. İngiltere yüzde 44 ve Danimarka yüzde 30 ile bu pazarın lideri konumundalar.

eşzamanlı olarak Avrupa Toplulukları Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından basılan dergide ve http://www.ataum.ankara.edu.tr/ebulten/ adresinde yayımlanmaktadır.

Dağılan Yugoslavya’dan geriye kalan 5 devlet, 90’lı yıllar boyunca tarihten ve haritalardan silinmiş gibiydi… Nerede oldukları, sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği, nasıl ayakta kalacakları muğlaktı. İçlerinde belki de tarihi en acı hikayelerle dolu olan Makedonya’nın hem tarihle hem komşularıyla olan hesabı yirmi birinci yüzyılın ilk on yılında da bitmedi. Bu kavga yüzünden bu soru hala güncelliğini koruyor. Makedonya’nın nerede olduğu Avrupa’nın orta yerinde duran bir soru işareti adeta. Şimdi dünya 10’lu yıllara girerken 20 yıllık devlet Makedonya’nın Yunanistan’la olan isim kavgası devam ediyor…

Bir yanda kendi ülkesi üzerinde toprak bütünlüğünü koruma amacı taşıdığını ileri süren Yunanistan, diğer yanda kendi devletinin ismine karar verebilme hakkı isteyen ama ‘sınırları zorlayan’ Makedonya. Avrupa Birliği’nin işi bu defa gerçekten zor! Geçtiğimiz ay AB Komisyonu Makedonya’nın AB üyeliği için müzakerelerin başlaması yönünde tavsiye kararı almıştı. Ancak Yunanistan, Makedonya Eski Yugoslavya Cumhuriyeti (FYROM) olarak tanıdığı ülkenin, müzakarelere Makedonya Cumhuriyeti ismiyle başlamasına izin vermeyeceğini, veto hakkını kullanacağını bildirdi. Bunun üzerine AB dışişleri bakanları isim anlaşmazlığının çözülmesi için müzakerelerin başlama tarihini ertelediklerini bildirdi. İspanya’nın dönem başkanı olacağı 2010 yılının ilk yarısında sorun çözülmeye çalışılacak. Ancak bu koşullarda çözüm pek de mümkün görünmüyor çünkü sorunun altında sadece bir isimden çok daha fazlası tarihsel, topraksal ve kültürel mirasın paylaşılamadığı bir sorun…

İsim Meselesi: Buzdağının görünen kısmı

İkinci Dünya savaşı sırasında Nazilere karşı verdikleri cesurca savaş sonrasında, Tito bu cesareti onurlandırmak amacıyla Makedonların milli kimliklerini tanıyıp, Sırbistan’dan bir kısmı ayırarak ‘Sosyalist Makedonya Cumhuriyeti’ni kurdu. Makedonya halkı 1991 yılında Yugoslavya’da savaş devam ederken bağımsızlığını ilan etti ve ilk defa bağımsız bir devlet kurdu. Ardından yaşanan gelişmeler ise sorunların başlangıcı oldu. Yunanistan kuzeyinde kurulan bu yeni devletten rahatsızdı. Ülkenin kurulduğu coğrafya, bayrağı ve adı Yunanistan’ı endişelendiriyordu. Çünkü Yunanistan’ın kuzeyinde yer alan bölgenin adı da aynıydı ve bu durum bir akraba devlet (kin state) paranoyası yaratmıştı. Üstelik sorun bununla kalmıyordu, ülkenin bayrağı Yunanistan’ın milli simgelerinden biri olan Vergina Güneşi’ydi. Bu sembol Büyük İskender’in babası 2. Philip’in Hanedanına aitti. Vakıa BM bu yeni devleti 225 sayılı kararla 8 Nisan 1993’te, Yunanistan’ın istediği gibi, FYROM adıyla tanıdı. Yunanistan ile bir geçici anlaşma yapıldı. Bu geçici anlaşmanın şartlarından biri: Ülkenin bayrağının değişmesiydi, Makedonya bu isteği kabul ederek 16 ışınlı Vergina Güneşi’nin farklı bir formunu kullanarak bugünkü bayrağını kabul etti. Bundan sonra yapılan uluslararası anlaşmalarda Türkiye ve NATO’ya üye diğer bazı devletler belgelere düştükleri çekincelerle Makedonya’yı kendi anayasal ismi ile tanıdıklarını bildirdiler. 2004  yılında ABD de ülkeyi resmen Makedonya olarak tanıdığını ilan etti.  Yunanistan ise 1995 yılında FYROM’u tanıdığını bildirdi fakat kuruluşuyla birlikte sürekli itirazcı olarak Makedonya’nın kendi ülkesindeki Makedonya bölgesiyle aynı ismi taşıdığını, oysa FYROM halkının Slav olduğunu ve Yunanistan tarihinde yer alan antik Makedonyalılar ile hiçbir ilgileri olmadığını, Yunanistan’ın tarihi mirası olan Makedonya’nın haksız bir şekilde bu devlet tarafından gasp edildiğini, bunun toprak talebini de yanında getireceğini savundu. Buna kanıt olarak da Makedonya’nın okullarındaki mevcut müfredat ders kitaplarında kendilerini antik Makedonya olarak tanıtmalarını, çeşitli düzeylerdeki Makedon yöneticilerinin ‘Birleşmiş Makedonya’ adı altında Kosova, Bulgaristan ve Yunanistan’ı kapsayan bir coğrafyada irredentist ve provokatif politikalar güttüğünü öne sürdü. Buna verdikleri en somut örnek ise Makedonya başbakanının Selanik’i de kapsayan ‘Büyük Makedonya’ heykeli önünde çelenk bırakır fotoğrafı gösterildi. Tüm bu sebepler ışığında Yunanistan’ın güncel talepleri, ülkenin kuzeyindeki Makedonya’yı refere etmeyecek başka bir ismin FYROM ve Makedonya Cumhuriyeti isimleri yerine kullanılması, ‘Makedonya’nın Yunan halkının coğrafi ve tarihi mirasını gasp etmeyi’ bırakması, BM nezdindeki bir çözüm için işbirliği yapması…

Makedonya’nın konuyla ilgili resmi söylemi ise Yunanistan’ın ‘irrasyonel’ isteklerini uluslararası toplum, BM, AB ve NATO ekseninde egale edebilme amacını  taşıyor. Yunanistan’ı 13 Eylül 1995 tarihli BM geçisi anlaşmasını ihlal etmekle suçluyor. Bu kararda Yunanistan FYROM olarak tanıdığı Makedonya’nın uluslararası örgütlere katılımına engel olmayacağını kabul etmişti… Ayrıca Makedonya kültürü, kimliği ve aidiyetlerinin güney komşusu tarafından saldırıya uğradığını iddia ediyor. Tarihteki Makedonya ile Yunanistan’ın sahip çıktığı gibi bir bağlarının olmadığını ancak Makedon kimliğinin yalnızca bu demek olmadığını öne sürüyorlar. Toprak talebinin ise söz konusu olmadığı vurgulanıyor. Ancak Yunanistan bu sözlere fazla kulak asmıyor çünkü resmi söylemin aldatıcı olduğunu savunuyor, inandırıcı olması için de önce ismin değişmesi gerektiğini savunuyor.

Uzlaşma çabaları sonuçsuz

Konuyla ilgili uzlaştırma çabaları ise bu zamana kadar hiçbir sonuç vermedi. Yunanistan Makedonya’dan ismini Yukarı Makedonya olarak değiştirmesini istediyse de bu teklifi kabul görmedi. Makedonya ise ‘çift formül’ ile Yunanistan ile ilişkilerinde Makdeonya Üsküp Cumhuriyeti ismini, uluslararası belgelerde

Makedonya ismini kullanabileceğini söyledi fakat bu defa Yunanistan bunu kabul etmedi. Son olarak Makedonya dıişleri bakanı Kasım ayında iktidara gelen Papandreu hükümetinden önceki Karamanlis hükümetine, konuyu tarihçilerin oluşturacağı tarafısz bir kurula bırakmayı önerdi ancak bu istek de Atina tarafından reddedildi. İki taraf da karşılıklı olarak taviz vermeme politikasına devam ediyor. İki taraf da Birleşmiş Milletler çatısı altında bir sonuca varılmasını bekliyor. Ancak iki tarafın da buradan bekledikleri bambaşka.

Yunanistan isim sorununun çözülmesi halinde Makedonya’nın AB üyeliğini destekleyeceğini açıklamıştı. Yunanistan’ın son dönem dış politikası  sorunları AB ekseninde çözmek üzerine kurulu, aynı politikayı  Türkiye ile ilişkilerinde de gözlemleyebiliyoruz. Öte yandan BM’ye üye 127 ülke Makedonya Cumhuriyeti ismini tanırken, Almanya, Fransa, İtalya, Belçika gibi önde gelen AB ülkeleri FYROM adını tanıyor.  İlginç bir şekilde Yunanistan Makedonya’da en fazla yatırıma sahip ülke olarak görülüyor.

Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerinde duraklama evresi iki taraf içinde de giderek artan bir huzursuzluk yaratırken, bu durgunluğun ‘fırtına öncesi sessizlik’ mi  olduğu sorusu akıllara geliyor. Özellikle Avrupa-Atlantik hattında, ‘Türkiye dış politikasında eksen kayması mı yaşanıyor’, ‘Türkiye doğuya mı yöneliyor’ soruları giderek daha yaygın bir veçhe kazanırken Avrupa’da yaşanan gelişmeler de bu duruma tuz biber oluyor. İsviçre’deki ‘minare referandumu’, Hollandalı ‘ırkçı’ Özgürlükler Partisi lideri Geert Wilders’in Türkiye’yi ziyaret etme isteği adı altında Türkiye karşıtı propoganda yapmayası, Kıbrıs’ta daha önceden verilmiş olan 2009 sınırının aşılacağının artık kesinleşmesi, Türkiye’nin üyeliğini en fazla destekleyen ülke olan İsveç dönem başkanlığı sırasında dahi yalnızca bir başlığın açılabilmiş olması gibi bir çok olumsuz gelişme yaşanıyor… Ancak bu sorunlar listesinde belki de en önemli sorunlardan biri en az konuşulanı…

Türkiye’yi transit ülke olarak kullanıp Avrupa’ya göç eden mülteciler konusu Türkiye ile AB arasında çok tartışılan ve çözümü zorlaşan bir hal aldı. Türkiye bir süredir bu önemli sorunu bir anlamda kullanarak AB karşısında avantaj elde etme politikası güttü ancak AB diplomatları bunun böyle sürüp gitmeyeceğinin sinyallerini artık daha güçlü bir şekilde veriyor.

Brüksel tarafından defalarca dile getirilen, Türkiye’nin AB ile “Geri Kabul” anlaşmasını imzalaması talebi ve Ege’de görev yapan Frontex uçakları meselesini konuşmak üzere Avrupa Komisyon’un, Adalet, Özgürlük ve Güvenlik’ten Sorumlu Başkan Yardımcısı Jacques Barrot ile AB Dönem Başkanı İsveç’in Göç ve İltica Bakanı Tobias Billström, 5 Kasım’da Ankara’ya geldi.

Afişte Yunanca şöyle deniliyor: “Göçmenlik politikasının gerçek yüzü”

Frontex uçakları ile ‘it dalaşı’

Frontex, adı Fransızca dış sınırlar anlamına gelen  ‘frontieres exterieures’ kelimelerinden türetilmiş, AB’nin sınırlarında güvenliği sağlamak amacıyla Varşova’da kurulmuş bir AB ajansı. Ege’de yasadışı göç ile mücadele amacıyla kullanılıyor. Türkiye Frontex uçaklarını ‘taciz etmekle’ suçlanıyor. Yunan uçaklarıyla yaşanan ‘it dalaşı’ gibi bu uçaklarla da gerilimi yüksek hava sahası sorunları yaşanıyor.

AB Dönem Başkanı İsveç, geçtiğimiz günlerde, Frontex uçaklarının, Türkiye tarafından “altı kez taciz edildiği”ni iddia eden bir Yunan parlamenterinin sorusunu yanıtlarken “AB ile Türkiye arasında olası bir anlaşmaya varılmak amacıyla taraflar arasında müzakerelerin sürdürüldüğü, söz konusu anlaşmada bilgi teatisinin yanı sıra Türk makamlarının Frontex’in ortak görevlerine katılımının da öngörüleceği”ni açıklamıştı.  Bu kapsamda Türkiye’nin ‘Geri Kabul’ anlaşması imzalanması isteniyor. Ancak bu anlaşma gerçekleşirse Türkiye’nin üzerine alacağı yükümlülükler oldukça ağır olacak. AB’den gönderilecek on binlerce kaçak göçmen için kamplar kurulması gerecek, sınırların güvenliği için sahillerde daha teknolojik araçların kullanılması gerekecek.
AB diplomatları, Türkiye’nin, kaçak göç ile etkin mücadelenin yaratacağı büyük yükü karşılamak amacıyla AB’den “4 milyar euroluk yardım” istediğini söylüyor.
Ancak aynı diplomatlar, AB’nin finansman olarak Türkiye’ye ancak IPA (katılım öncesi destek araçları) programı çerçevesinde en fazla 30 milyon euro ayırabileceğini de ifade ediyorlar.

AB, Türkiye’ye “Geri Kabul” anlaşmasını imzalama karşılığında “vize kozu”nu da kullanıyor. Bu anlaşmanın imzalanması ile, henüz AB üyeliğine resmen aday olmayan ülkelere bile sağlanan “vize kolaylıkları”nın Türkiye’ye de tanınması söz konusu olacak.

Pazarlığın ardındaki trajedi

Türkiye ile AB arasında yaşanan ‘sınır güvenliği pazarlığının’ altında aslında çok büyük bir insani dram yaşanıyor. Bu durum hem Yunanistan’ı hem Türkiye’yi zor durumda bırakırken,  özellikle Ortadoğu, Afrika ve Asya’daki çatışmalardan kaçan insanlar tarif edilmez bir sürgün acısı yaşıyor.

Yunanistan, yalnızca 2008 yılında 112 bin kaçak göçmeni tutuklayarak göçmen kamplarında uzun süren hapis hayatına mahkûm etti. Bu rakam, ülke nüfusunun yüzde 10’una tekabül ediyor. Bu dehşetengiz tablo karşısında eli kolu bağlı kalan Yunanistan’la birlikte göçmen politikasını “kapıları sıkıcı kilitleyin giremesinler” düzeyine indiren Avrupa Birliği de çaresiz kalmış vaziyette.

Özellikle Afganistan, Pakistan ve Irak’tan yaşanan yoğun göç sırasında kapasitesinin birkaç kat üzerindeki yolcu sayısıyla kayıklar, botlar, orta büyüklükteki tekneler kullanılıyor. Eğer bu araçlar yola dayanmışsa, bazen Yunanistan hükümetinin dahi “kim olduklarını bilmediği” üniformalı maskeli bir grup ellerinde sopalarla teknelere doluşuyor ve mülteci botlarına saldırıp paralarını ellerinden alıyor; üstüne bir de dayak atıyor. Bu ölüm yolculuğu bununla kalsa iyi, asıl korkunç hikâye buradan sonra başlıyor. Elektrik ve temiz su bulunmayan mülteci kampında sonlanacak yolculuk boyunca suya atılma, çıkartılıp dayak yeme, sonra tekrar suya atılma… İnsan Hakları İzleme Örgütü Ekim’de yaptığı açıklamada bu durumun “münferit” olmadığını, sistematik bir yıldırma politikasının sonucu olarak ortaya çıktığını rapor etti. Örgüt özellikle çocuk mültecilerin hiç bir koruma olmadan kaderlerine terkedildiğini belirtiyor. Yunanistan’da bine yakın kayıp mülteci çocuk olduğu sanılıyor. Organ mafyası ve insan ticareti de bu noktada işe karışıyor…

Bu yaşananların yeterince korkunç olduğunu mu düşündünüz? Hayır, yetmiyor, Yunanistan polisi geride bıraktığımız temmuz ayında İtalya’ya göç edebilmek için Patras Limanı’nda kamp kurmuş olan 1800 vatansız sığınmacının kampını yıktı. Kampta yalnızca Kızılhaç’a bağlı gönüllü doktorların derme çatma çadırı ayakta kaldı. Kampın yıkılışını değerlendiren Jacques Barrot’nun “Kontrol edilemeyen göçmen akımı Yunan demokrasisini tehlikeye atıyor” açıklaması da uluslararası hukuku hiçe sayan uygulamaları meşrulaştırıyor. 2008 yılında Yunanistan’a iltica başvurusunda bulunan yüz binlerce kişiden yalnızca yüzde 0,1’i bu hakkı elde edebildi. Pekçok alanda ortak politikaya sahip olan AB, göçmen politikalarına gelince herkesin bildiğini okuduğu bir düzene dönüşüyor. Kasım’da Jacques Barrot Avrupa Komisyonu’na yeni bir reform taslağı sundu. Tasarıya göre, sığınma başvurularının sonuçlandırılması en fazla altı ay sürecek, mülteciler arasında hak eşitliği sağlanacak ve kadınlarla çocuklar daha fazla korumadan yararlanacak.

AB Adalet Komisyonu başkanı Jacques Barrot ve Genişlemeden Sorumlu Komisyon üyesi Olli Rehn birlikte yaptıkları bir basın toplantısıyla yeni düzenlemeyi kamuoyuna duyurdu: Olli Rehn ‘Bu batı Balkanlarla olan iliskilerimizde bir dönüm noktası’ diyerek başladığı toplantıda zor anlar yaşadı çünkü elenen üç ülkenin de nüfusunun büyük kısmını Müslümanlar oluşturuyor. Bu da akıllara ‘vize muafiyetinde ayrımcılık mı yapılıyor’ sorusunu getiriyor.

Rehn Kosova ve Bosna Hersek’in ta en başta teknik nedenlerle elendiğini “Kosova’nın güvenlik endişesi taşıdığını, Boşnakların ise biyometrik pasaportlara sahip olmadığını”söyledi. Bu teknik nedenler inandırıcılıktan uzak görünüyor çünkü üzerinde ‘akıllı çip’ denilen bir hafıza taşıyan bu elektronik pasaportlara halihazırda milyonlarca AB vatandaşı da sahip değil. Kosova’nın ise hala binlerce Boşnağın ölümünden sorumlu ‘Miladiç’in askerleri’nin kol gezdiği Sırbistan’dan daha az güvenli olduğunu iddia edilmesi düşündürücü…. Arnavutluk’un elenme nedenine gelince, yasadışı göçmen trafiğinin durdurulması, sınırların güvenli hale getirilmesi, ülkeye geri dönüşlerin düzenlenmesi, insan haklarına uygunluk, özellikle bu bölgede yaşayan Romanlar’a uygulanan ayrımcılığın giderilmesi gibi kriterlerin yerine getirilmediğine hükmedilmiş. Sonuç olarak bu üç Müslüman nüfusun ağırlıklı bir orana sahip olduğu ülke de tıpkı Türkiye gibi hala “kara listede”

Ancak bu karar tartışmaları da beraberinde getirdi. Schengen bölgesine dahil edilmeyen üç batı Balkan ülkesinin de Müslüman yoğunluklu bir demografıye sahip olması AB’nin başını ağrıtan ‘ayrımcılık’ tartışmasını alevlendirdi. Rakamlara bakacak olursak demografik tablo şu şekilde görünüyor:

CIA’in resmi verilerine göre Kosova nüfusunun %90’ı, Arnavutluk nüfusunun %70’i, Bosna . Hersek nüfusunun ise %40’ı Müslüman.

Yine CIA verileri Schengen Birliğine kabul edilen 3 ülkenin ise nüfusunun %70 dolayında Ortodoks Hıristiyan olduğunu söylüyor.

Avrupa’da bu “çifte standart” görüntüsüne gelen tepkilerden en dikkat çekeni, geride bıraktığımız AP seçimlerinden başarıyla çıkan Avrupa Yeşılleri eşbaşkanı Daniel Cohn-Bendit’ten geldi. Bendt “Doğu Avrupa’da insanlar etnik kimliğe dayanan iki sınıfa ayrılmışlardır, AB Srebrenıtsa Soykırımı’nın yıldönümünde Boşnaklara hakaret etmektedir” diyerek zehir zemberek bir çıkışta bulundu. Ancak diğer Avrupalı siyasiler konuyla ilgili açıklama yapmaktan kaçındılar.
Olli Rehn ise basın toplasında Batı Balkanlarda hiçbir ülkeye “haksızlık yapmadıklarını” vize muafiyeti için herkesin aynı şartlara tabi olduğunu söylemekle yetindi. Bosnalı Sırpların Sırbistan, Bosnalı Hırvatların Hırvatistan pasaportuyla vizesiz seyahat imkanından yararlanırken Müslüman Boşnaklara ayrımcılık yapıldığını üstelik Srebrenitsa Katliamı’ndan dolayı hala aranmakta olan Sırp eski Komutan Miladiç’in Sırbistan pasaportuyla Avrupa’da saklanırken Müslümanlara ikinci kez ceza çektirildiğini söyleyen bir gazetecıye Rehn’in verdiği cevap içerikten yoksun olmasının ötesinde gülünçtü. Rehn “Bosnalı Müslümanların gettolaştırıldığı ve Mladiç’in vizesiz dolaşacağı iddiaları hakkında konuşmayı sevmediğini” ve “Bosna Hersek’in AB’nin istediği kriterleri karşılamaya odaklanmak yerine milliyetçi söylemle son yıllarda çok fazla zaman ve enerji kaybettiğini” söyledi.